Bài học 05 · Tư tưởng, đạo đức, phong cách
Gần dân và trọng dân
Gần dân không phải là đi xuống dân. Trong thư gửi chính quyền các cấp ngay tháng thứ hai của nước Việt Nam mới, Bác Hồ viết rất rõ: các cơ quan từ toàn quốc cho đến các làng đều là công bộc của dân. Công bộc, tức là người làm công cho dân.
các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân
Thẩm định: ĐÃ XÁC MINH nguyên văn
Tác phẩm gốc
Văn bản gốc là "Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng", đăng báo Cứu quốc số 69, ngày 17/10/1945. Trong thư, Bác nêu rõ tư cách "công bộc của dân", nguyên tắc "việc gì lợi cho dân… việc gì hại đến dân…", và chỉ thẳng sáu lầm lỗi dễ mắc của cán bộ: trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo. Thư này được dẫn trong Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.4 (Ban Nội chính Trung ương dẫn t.4, tr.57).
Ví dụ lịch sử đã xác minh
Sáng 12/1/1958 (23 tháng Chạp năm Đinh Dậu), Bác Hồ về xã Đại Thanh, tỉnh Hà Đông — nay thuộc Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội — giữa lúc bà con đang chống hạn. Chuyến đi không báo trước. Bác xắn quần đi thẳng ra cánh đồng nơi bà con đang tát nước, đến tàu tát của cụ Ba Lan thì mời cụ ra nghỉ và vào tát thay. Sự việc được ảnh và phim tư liệu ghi lại. Không có bục, không có băng rôn, không có bài phát biểu — chỉ có một người đứng cùng chỗ đứng của dân, làm cùng việc dân đang làm.
Với Tân Thuận hôm nay
Với cán bộ Mặt trận phường, "gần dân" đo được bằng những thứ rất tầm thường: đi bộ trong hẻm thay vì chỉ đi qua đường lớn; ghé nhà lúc bà con rảnh chứ không chỉ lúc mình rảnh; ngồi xuống ghế nhựa trước hiên nhà thay vì đứng ở cửa. "Trọng dân" thì đo bằng cách ta xưng hô, cách ta lắng nghe hết câu, cách ta không cắt lời một người đang bức xúc. Bà con phân biệt rất nhanh giữa người đến để hỏi và người đến để ghi biên bản.
Ba câu hỏi để tự soi
Tháng vừa rồi tôi vào bao nhiêu con hẻm trong địa bàn mình? Có hẻm nào tôi chưa bước chân vào lần nào trong năm nay không?
Lần gần nhất có người dân nói với tôi bằng giọng bức xúc, tôi đã nghe hết câu chưa, hay đã ngắt lời để giải thích?
Đối chiếu sáu lầm lỗi Bác nêu năm 1945 — trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo — có lỗi nào tôi thấy mình hoặc tổ chức mình đang chớm mắc không?
Trích dẫn nguyên văn đã đối chiếu
Bài học này có 5 câu đã đối chiếu nguyên văn trên nguồn chính thống. Mỗi câu kèm nguyên văn ghi chú thẩm định của Ban Biên tập — số tập, số trang chỉ hiển thị khi nguồn cung cấp, không suy đoán.
Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh
Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta
Dân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân
Chúng ta không sợ sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì phải ra sức sửa chữa
Nguồn tham khảo
- Ngày đầu lập nước, Bác Hồ đã lo việc chống tiêu cực — Báo Nhân Dân (special.nhandan.vn)(mở trong cửa sổ mới)
- Lời Bác Hồ dạy ngày 17/10 (dẫn Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng, báo Cứu quốc số 69) — Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh(mở trong cửa sổ mới)
- Bài học quý, lấy dân làm gốc — Ban Nội chính Trung ương (noichinh.vn)Toàn tập, t.4 · tr.57(mở trong cửa sổ mới)
- Bác Hồ tát nước chống hạn cùng nông dân Mễ Trì, Tả Thanh Oai — Báo Văn Hóa(mở trong cửa sổ mới)
- Tả Thanh Oai làm theo lời Bác — Báo Hànộimới(mở trong cửa sổ mới)