Bài học 03 · Tư tưởng, đạo đức, phong cách
Cần, kiệm, liêm, chính
Bốn chữ này ngắn đến mức dễ bị đọc lướt. Nhưng Bác Hồ đã dành hẳn bốn bài báo liên tiếp chỉ để giảng bốn chữ ấy, mỗi chữ một bài. Ngắn không có nghĩa là dễ — và bốn đức này được Bác đặt ngang hàng với bốn mùa của trời, bốn phương của đất.
Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông / Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc / Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính
Thẩm định: ĐÃ XÁC MINH nguyên văn — Toàn tập, t.6, tr.117, Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, 2011.
Tác phẩm gốc
Tác phẩm gốc là "Cần, Kiệm, Liêm, Chính" — bốn bài báo ký bút danh Lê Quyết Thắng, đăng báo Cứu quốc các số ra ngày 30/5, 31/5, 1/6 và 2/6/1949, gồm "Thế nào là Cần", "Thế nào là Kiệm", "Thế nào là Liêm", "Thế nào là Chính". In trong Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, 2011, t.6. Bổ sung: tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" (1947) và Di chúc (đoạn "thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư").
Ví dụ lịch sử đã xác minh
Vụ án Trần Dụ Châu, năm 1950. Trần Dụ Châu, Đại tá, Cục trưởng Cục Quân nhu, bị đưa ra xét xử về các tội biển thủ công quỹ, nhận hối lộ, phá hoại công cuộc kháng chiến. Ngày 5/9/1950, Tòa án binh tối cao mở phiên tòa đặc biệt tại thị xã Thái Nguyên, tuyên án tử hình và tước quân hàm Đại tá theo công lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp; hai người liên quan mỗi người 10 năm tù. Trần Dụ Châu làm đơn xin ân giảm — Chủ tịch Hồ Chí Minh bác đơn. Đây được xem là vụ xử tham nhũng đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, diễn ra giữa lúc kháng chiến gian khổ nhất, khi bộ đội còn thiếu ăn thiếu mặc.
Với Tân Thuận hôm nay
Ở cấp phường, "liêm" hiếm khi là chuyện phong bì lớn. Nó thường là những chuyện nhỏ đến mức người ta không gọi tên: một suất hỗ trợ được ưu tiên cho người quen, một khoản vận động không có sổ sách rõ ràng, một cái tên được thêm vào danh sách vì nể. "Kiệm" cũng vậy — không phải là hà tiện, mà là biết rằng mỗi đồng vận động được đều là đồng bà con nhịn bớt phần mình. Và "chính" thì đơn giản là: việc thẳng thì làm, việc không thẳng thì không làm, dù ai nói gì.
Ba câu hỏi để tự soi
Trong quý vừa rồi, có khoản thu — chi nào của khu phố mà nếu một người dân bất kỳ hỏi chi tiết, tôi không trả lời ngay được?
Đã có lần nào tôi đưa hoặc giữ một cái tên trong danh sách hỗ trợ vì quan hệ chứ không vì hoàn cảnh? Nếu có, tôi định xử lý thế nào?
Nếu phát hiện một đồng nghiệp làm sai một việc nhỏ, tôi sẽ nói thẳng với người đó, báo lên, hay bỏ qua? Điều gì quyết định lựa chọn của tôi?
Trích dẫn nguyên văn đã đối chiếu
Bài học này có 6 câu đã đối chiếu nguyên văn trên nguồn chính thống. Mỗi câu kèm nguyên văn ghi chú thẩm định của Ban Biên tập — số tập, số trang chỉ hiển thị khi nguồn cung cấp, không suy đoán.
Cần là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai
Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi
Liêm là trong sạch, không tham lam
Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh, tiến bộ
Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn. Điều gì không đứng đắn, thẳng thắn, tức là tà
Nguồn tham khảo
- Di huấn Hồ Chí Minh về "cần kiệm liêm chính, chí công vô tư" — Tư liệu – Văn kiện, Đảng Cộng sản Việt Nam (tulieuvankien.dangcongsan.vn)Toàn tập, t.6 · tr.117, 121, 123, 127, 127–128 · 2011(mở trong cửa sổ mới)
- 70 năm tác phẩm Cần kiệm liêm chính của Chủ tịch Hồ Chí Minh — hochiminh.vn(mở trong cửa sổ mới)
- Tác phẩm "Cần, kiệm, liêm, chính" của Chủ tịch Hồ Chí Minh — Báo Công an nhân dân (cand.vn)(mở trong cửa sổ mới)
- Bản án tử hình đầu tiên về tội tham nhũng của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa — VietNamNet(mở trong cửa sổ mới)