Bài học 01 · Tư tưởng, đạo đức, phong cách
Lấy dân làm gốc
Có một câu Bác Hồ nói rất giản dị mà nghe xong ai cũng hiểu: gốc có vững thì cây mới bền. Nhà nước, đoàn thể, phong trào — cái gì cũng vậy, gốc của nó là người dân. Bài học đầu tiên vì thế không phải là một lý thuyết cao xa, mà là một câu hỏi rất đời: việc mình đang làm, dân có thật sự là gốc của nó không?
Nước lấy dân làm gốc… Gốc có vững cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân
Lưu ý khi trích dẫn: ĐÃ XÁC MINH nguyên văn. Lưu ý: hochiminh.vn dẫn hai chỗ khác nhau cho câu này (t.5 tr.286 và t.5 tr.410) — nhiều khả năng do khác lần xuất bản. Cần đối chiếu bản in trước khi ghi số trang lên bảng trưng bày.
Tác phẩm gốc
Nền tảng gốc là bài viết "Sáu điều không nên làm và sáu điều nên làm" (5/4/1948) — nơi Bác kết lại bằng hai câu vần "Gốc có vững cây mới bền / Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân". Cùng mạch tư tưởng là tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" (viết xong tháng 10/1947, ký X.Y.Z; in trong Toàn tập t.5) và bài báo "Dân vận" (đăng báo Sự thật 15/10/1949, bút danh X.Y.Z; in trong Toàn tập t.6, tr.232–234 theo nhiều công trình dẫn lại).
Ví dụ lịch sử đã xác minh
"Tuần lễ Vàng" 17–24/9/1945. Sau Cách mạng Tháng Tám, ngân khố quốc gia gần như trống rỗng. Chính phủ lâm thời phát động Quỹ Độc lập và "Tuần lễ Vàng", kêu gọi đồng bào tự nguyện đóng góp. Kết quả: nhân dân cả ba miền góp 370 kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương. Một chính quyền mới bảy tuần tuổi, không có gì trong tay ngoài lòng dân — và lòng dân đã đủ. Đó là "gốc" theo đúng nghĩa đen.
Với Tân Thuận hôm nay
Với cán bộ Mặt trận phường, "lấy dân làm gốc" là chuyện rất cụ thể: trước khi làm một việc, hỏi dân đã; trong khi làm, để dân cùng làm; làm xong, báo lại cho dân biết kết quả. Một con hẻm được sửa, một danh sách hộ khó khăn được lập, một khoản vận động được thu — nếu người dân trong khu phố không biết ai quyết, quyết trên căn cứ nào, thì việc dù tốt vẫn hụt mất phần gốc. Ngược lại, việc khó mấy mà dân đồng lòng thì thường xong nhanh hơn ta tưởng.
Ba câu hỏi để tự soi
Trong ba việc gần nhất tôi tham gia ở khu phố, việc nào người dân được hỏi ý kiến trước khi quyết, việc nào chỉ được thông báo sau khi đã quyết?
Nếu ngày mai phải công khai toàn bộ danh sách hộ được hỗ trợ và lý do chọn, tôi có sẵn sàng dán lên bảng tin khu phố không? Nếu ngại, điều gì làm tôi ngại?
Tôi có biết tên và hoàn cảnh của ít nhất năm hộ khó khăn trong địa bàn mình phụ trách, mà không cần mở sổ ra xem?
Trích dẫn nguyên văn đã đối chiếu
Bài học này có 3 câu đã đối chiếu nguyên văn trên nguồn chính thống. Mỗi câu kèm nguyên văn ghi chú thẩm định của Ban Biên tập — số tập, số trang chỉ hiển thị khi nguồn cung cấp, không suy đoán.
Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công
Dễ mười lần không dân cũng chịu. Khó trăm lần dân liệu cũng xong
Nguồn tham khảo
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về "lấy dân làm gốc" soi sáng công tác dân vận hiện nay — hochiminh.vnToàn tập, t.5 · tr.286 · 2011(mở trong cửa sổ mới)
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết — hochiminh.vnToàn tập, t.5 · tr.410(mở trong cửa sổ mới)
- Ngày 5-4-1948: Nhớ lời Bác căn dặn "Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân" — Báo Quân đội nhân dân (qdnd.vn)(mở trong cửa sổ mới)
- Tác phẩm "Dân vận" của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Những chỉ dẫn quý báu — Học viện Cảnh sát nhân dân(mở trong cửa sổ mới)
- "Tuần lễ Vàng", "Quỹ Độc lập": Sức mạnh tinh thần đoàn kết — Dân sinh – Dân trí(mở trong cửa sổ mới)
