Bỏ qua tới nội dung chính

Bài học 01 · Tư tưởng, đạo đức, phong cách

Lấy dân làm gốc

Có một câu Bác Hồ nói rất giản dị mà nghe xong ai cũng hiểu: gốc có vững thì cây mới bền. Nhà nước, đoàn thể, phong trào — cái gì cũng vậy, gốc của nó là người dân. Bài học đầu tiên vì thế không phải là một lý thuyết cao xa, mà là một câu hỏi rất đời: việc mình đang làm, dân có thật sự là gốc của nó không?

Nước lấy dân làm gốc… Gốc có vững cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân

Lưu ý khi trích dẫn: ĐÃ XÁC MINH nguyên văn. Lưu ý: hochiminh.vn dẫn hai chỗ khác nhau cho câu này (t.5 tr.286 và t.5 tr.410) — nhiều khả năng do khác lần xuất bản. Cần đối chiếu bản in trước khi ghi số trang lên bảng trưng bày.

Tác phẩm gốc

Nền tảng gốc là bài viết "Sáu điều không nên làm và sáu điều nên làm" (5/4/1948) — nơi Bác kết lại bằng hai câu vần "Gốc có vững cây mới bền / Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân". Cùng mạch tư tưởng là tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" (viết xong tháng 10/1947, ký X.Y.Z; in trong Toàn tập t.5) và bài báo "Dân vận" (đăng báo Sự thật 15/10/1949, bút danh X.Y.Z; in trong Toàn tập t.6, tr.232–234 theo nhiều công trình dẫn lại).

Ví dụ lịch sử đã xác minh

"Tuần lễ Vàng" 17–24/9/1945. Sau Cách mạng Tháng Tám, ngân khố quốc gia gần như trống rỗng. Chính phủ lâm thời phát động Quỹ Độc lập và "Tuần lễ Vàng", kêu gọi đồng bào tự nguyện đóng góp. Kết quả: nhân dân cả ba miền góp 370 kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương. Một chính quyền mới bảy tuần tuổi, không có gì trong tay ngoài lòng dân — và lòng dân đã đủ. Đó là "gốc" theo đúng nghĩa đen.

Với Tân Thuận hôm nay

Với cán bộ Mặt trận phường, "lấy dân làm gốc" là chuyện rất cụ thể: trước khi làm một việc, hỏi dân đã; trong khi làm, để dân cùng làm; làm xong, báo lại cho dân biết kết quả. Một con hẻm được sửa, một danh sách hộ khó khăn được lập, một khoản vận động được thu — nếu người dân trong khu phố không biết ai quyết, quyết trên căn cứ nào, thì việc dù tốt vẫn hụt mất phần gốc. Ngược lại, việc khó mấy mà dân đồng lòng thì thường xong nhanh hơn ta tưởng.

Ba câu hỏi để tự soi

  1. Trong ba việc gần nhất tôi tham gia ở khu phố, việc nào người dân được hỏi ý kiến trước khi quyết, việc nào chỉ được thông báo sau khi đã quyết?

  2. Nếu ngày mai phải công khai toàn bộ danh sách hộ được hỗ trợ và lý do chọn, tôi có sẵn sàng dán lên bảng tin khu phố không? Nếu ngại, điều gì làm tôi ngại?

  3. Tôi có biết tên và hoàn cảnh của ít nhất năm hộ khó khăn trong địa bàn mình phụ trách, mà không cần mở sổ ra xem?

Trích dẫn nguyên văn đã đối chiếu

Bài học này có 3 câu đã đối chiếu nguyên văn trên nguồn chính thống. Mỗi câu kèm nguyên văn ghi chú thẩm định của Ban Biên tập — số tập, số trang chỉ hiển thị khi nguồn cung cấp, không suy đoán.

Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

"Dân vận", báo Sự thật, bút danh X.Y.Z · 15/10/1949

Nguồn: Học viện Cảnh sát nhân dân(mở trong cửa sổ mới)

TRÍCH DẪN CÓ NGUỒN

Lưu ý khi trích dẫn: ĐÃ XÁC MINH (nhiều nguồn chính thống dẫn thống nhất). Số trang: null — bài "Dân vận" được các công trình dẫn ở Toàn tập t.6, tr.232–234, nhưng chưa xác minh được trang của riêng câu này.

Dễ mười lần không dân cũng chịu. Khó trăm lần dân liệu cũng xong

Câu ca dao của nhân dân Quảng Bình, được Hồ Chí Minh dẫn lại — KHÔNG phải câu do Bác sáng tác. Bản lưu truyền phổ biến trong dân là "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong".

Nguồn: hochiminh.vn(mở trong cửa sổ mới)

TRÍCH DẪN CÓ NGUỒN

Lưu ý khi trích dẫn: ĐÃ XÁC MINH nguyên văn dạng Bác dẫn (hochiminh.vn ghi Toàn tập, t.7, tr.270, chú "Lời nói của nhân dân Quảng Bình"). Khi trưng bày bắt buộc ghi rõ đây là lời của nhân dân, Bác nhắc lại — không được gán như câu nói của Bác.

Nguồn tham khảo

Ghi chú biên tập

Mọi tư liệu trong chuyên mục đều ghi rõ nguồn và tình trạng quyền sử dụng. Nội dung chưa thẩm định không hiển thị công khai.

Chú giải tình trạng quyền sử dụng
  • PHẠM VI CÔNG CỘNG
    Tư liệu đã hết thời hạn bảo hộ hoặc vốn thuộc phạm vi công cộng.
  • ĐƯỢC PHÉP SỬ DỤNG
    Chủ sở hữu quyền đã cho phép chuyên mục sử dụng.
  • TRÍCH DẪN CÓ NGUỒN
    Trích một phần, có dẫn nguồn đầy đủ.
  • CHƯA RÕ QUYỀN
    Chưa xác định được chủ sở hữu quyền. Chưa dùng ở vị trí trang trọng.
  • TƯ LIỆU MINH HỌA TẠM
    Ô giữ chỗ để duyệt bố cục. Không phải tư liệu thật, không được công khai.